Astım bronş düşmanı

İnsanın yaşayabilmesi için soluk alıp vermesi gerekir. Bu işlemi zorlaştıran her engel büyük rahatsızlıklar doğurur. Bazı kimseler tek bir soluk almak ya ela vermek için çaba harcarlar. Astımlılarda bu güçlüğe yol açan sebeplerin başında alerji gelir Ancak alerji astımının tek sebebi değildir. Bu yazıda, astım çeşitli yönleriyle ele alınmaktadır.

Astım (tıp dilinde bronkial astım denir), akciğerlerin hava borucuklarının (bronşlar) belirli süreler için daralmasına yol açan hastalıktır. Böyle bir daralma, solunum güçlüğüne (dispne) yol açar. Solunum güç olduğu zaman hastanın sırtını dinleyen hekim, bu borucuklardan geçen havanın ıslığa benzer bir ses çıkardığını duyar. Bazen sesin duyulması için kulağın hastanın sırtına dayanması bile gerekmez.

Bronşların iç yüzeylerini döşeyen zarda, bu alanda biriken mukus salgıları gırtlağa doğru iten titrek tüylü hücreler vardır. Gırtlağa ulaşan mukus ya yutulur ya da dışarı tükürülür. Bu titrek tüylü hücrelerin çevresinde mukus salgı meydana getiren bezler, onların da dışında ince kaslardan oluşmuş bir tabaka bulunur. Daha geniş çaplı bronş duvarlarında, bunların açık kalmasını sağlayan kıkırdak halkalar bulunur. Astımda, özellikle küçük bronşların çapları zaman zaman ufalır (bronkospazm). Bu büzülmeyi çözecek çeşitli ilâçlar vardır. Bronşların büzülmesi çözülse bile, bu alanda doku arasına kan plazması hücumu gerçekleşir (ödem) ve bu daha geç giderilebilir. Bronşların büzülen anlarındaki en iç tabaka hücrelerinin incinmesi sonucu, mukus salgının gereğince giderilmesi güçleşir. Bu da bu alanda gereğinden çok salgı toplanmasına yol açar, ödem ve mukus salgının bulunması, kısa bir süre içinde gerçekleşmiş olan astım krizinin giderilmesi için daha uzun bir süreyi gerektirir.

Astımda akciğerler normale göre biraz daha genişlerler. Bu, hastanın yeterince oksijen almasını sağlamak amacını güden bir mekanizmadır. Bu hastalar soluk alıp verirken duyulan ıslık sesi havanın daralmış hava borucuklarından geçerken çıkardığı sestir.

Eskiden «astım» olarak nitelendirilen fakat bugün astım sayılmayan başka tür solunum güçlükleri de vardır. İlk bakışta gerçekten astıma benzeyen bu rahatsızlıklar başka mekanizmalarda oluşur. Bunlar özellikle akut bronşit eklenmiş anfizem, akut sol kalp yetmezliği (kalp astımı) ve ilerlemiş böbrek hastalıklarında görülen hızlı solunum (böbrek astımı da denilebilir) gibi rahatsızlıklardır.